CỔ LOA HUYỀN THOẠI Trần Đức Anh Sơn - Hội Hướng Dẫn Viên Du Lịch

Hội Hướng Dẫn Viên Du Lịch

Bản tin hướng dẫn viên du lịch Việt Nam

Đặt Quảng Cáo

test banner

Post Top Ad

Responsive Ads Here

CỔ LOA HUYỀN THOẠI Trần Đức Anh Sơn

Share This

CỔ LOA HUYỀN THOẠI

Trần Đức Anh Sơn

Cổ Loa là một trong những địa danh xuất hiện sớm nhất trong thư tịch cổ Việt Nam, bởi lẽ vùng đất này là cái nôi của nền văn minh sông Hồng và là kinh đô thứ hai của Việt Nam trong thời kỳ lập quốc. Năm 938, sau chiến thắng Bạch Đằng lịch sử, Cổ Loa một lần nữa lại được Ngô Quyền chọn làm kinh đô.
Cách trung tâm thành phố Hà Nội 17 km về hướng bắc, Cổ Loa là một ‘làng Việt’ điển hình ở châu thổ sông Hồng, thanh bình và trù phú. Song nơi đây chính là một địa chỉ văn hóa đặc biệt của Hà Nội và của Việt Nam, bởi đây là nơi đang lưu giữ một quần thể di tích hàng ngàn năm tuổi gắn liền với lịch sử dựng nước và chống ngoại xâm của dân tộc Việt Nam. Đó là các di tích khảo cổ học của các thời kỳ đồ đá, đồ đồng và đồ sắt, mà đỉnh cao là nền văn hóa Đông Sơn rực rỡ; là Loa Thành huyền thoại, tòa thành đầu tiên trong lịch sử kiến trúc Việt Nam; là quần thể di tích đình, đền, miếu, am… thờ phụng và tôn vinh các nhân vật lịch sử của buổi đầu dựng nước và giữ nước: An Dương Vương, công chúa Mỵ Châu, tướng Cao Lỗ…; là những dấu tích phi vật thể gắn liền với đời sống kinh tế - xã hội và phong tục, tập quán, tín ngưỡng của cư dân bản địa từ bao đời nay. Cổ Loa chính là miền đất của những huyền thoại và sử tích.
* Theo dòng huyền thoại
Khoảng nửa sau thế kỷ III trước Công nguyên, Thục Phán, người đứng đầu bộ tộc Âu Việt đã hợp nhất với bộ tộc Lạc Việt, lập ra nước Âu Lạc, đặt vương hiệu là An Dương Vương, chọn vùng đất Phong Khê (Cổ Loa ngày nay) làm kinh đô. An Dương Vương cho xây dựng ở nơi này một tòa thành bằng đất, theo hình xoáy trôn ốc, gọi là Loa Thành. Tuy nhiên, thành cứ xây sắp xong thì lại bị đổ sụp, bởi sự phá hoại của yêu quái trong vùng. Sau nhiều lần thất bại, An Dương Vương cầu xin sự trợ giúp của thần linh để diệt trừ yêu quái. Nhờ sự giúp đỡ của thần Kim Quy (rùa vàng) đến từ sông Hoàng, yêu quái bị tiêu diệt, An Dương Vương mới hoàn tất việc xây dựng Loa Thành ở kinh đô Phong Khê, thiết lập triều chính, cai trị đất nước. Thần Kim Quy còn trao cho An Dương Vương một chiếc móng rùa, để dùng móng này để làm lẫy nỏ, từ chiếc móng rùa này, Cao Lỗ thuộc tướng của An Dương Vương đã chế tạo ra nỏ liên châu (nỏ thần) bắn một phát ra nhiều mũi tên. Nhờ đó đã giúp An Dương Vương mấy lần đánh bại ngoại xâm.
Là kẻ thù trực tiếp của Âu Lạc ở phương Bắc, Triệu Đà nhiều lần xâm lược bằng quân sự không được. Y bèn dùng kế hôn nhân để làm nội gián. An Dương Vương đã gả con gái là công chúa Mỵ Châu cho Trọng Thủy, con trai của Triệu Đà, với ước vọng dùng quan hệ hôn nhân để giữ hòa hiếu, duy trì hòa bình với lân bang. Nào ngờ, lợi dụng lòng tin của cha con An Dương Vương - Mỵ Châu, chàng rể Trọng Thủy đã lấy cắp nỏ thần rồi làm nội gián dẫn đường cho quân Triệu Đà tấn công Âu Lạc. Thành tan, nước mất, An Dương Vương tức giận chém chết con gái yêu Mỵ Châu rồi tự vẫn. Trọng Thủy hay tin vợ bị vua cha chém chết đã nhảy xuống giếng tự tử để giữ trọn tình với Mỵ Châu.
* Tìm về sử tích
Những câu chuyện về Loa Thành, về nỏ thần, về chuyện tình Mỵ Châu - Trọng Thủy thực ra không hẳn là huyền thoại bởi những vết tích ngàn năm liên quan đến các câu chuyện này vẫn hiện hữu ở Cổ Loa.
Rời khỏi sự huyên náo ở nội đô Hà Nội, chúng tôi đi ngược lên phía bắc, vượt qua sông Hồng, để tìm về Cổ Loa. Sau hơn 40 phút đi xe máy, băng qua phố phường nhộn nhịp và những cánh đồng vàng ươm màu lúa chín, cuối cùng chúng tôi cũng chạm đến vòng Thành Ngoại bao quanh Cổ Loa. Con đường khúc khuỷu chạy quanh rìa làng sau mấy lần cắt ngang những bờ thành bằng đất của Thành Ngoại và Thành Trung, sau cùng, cũng đưa chúng tôi đến với Thành Nội, vòng thành trong cùng của Loa Thành.
Theo huyền sử, Loa Thành có 9 vòng thành đắp bằng đất, song sau nhiều lần khai quật Cổ Loa, các nhà khảo cổ học đã xác định Loa Thành chỉ có 3 vòng thành: Thành Ngoại chu vi 8 km, Thành Trung chu vi 6,5 km, Thành Nội chu vi 1,6 km. Vết tích của các vòng thành nay vẫn hiện hữu trên thực địa với những cồn đất cao 6 – 10 m, dài cả cây số. Xen kẻ với những đoạn tường thành là những gò, đống vốn là những ụ, lũy… phòng thủ thuở xưa. Loa Thành không chỉ là tòa quân thành đầu tiên trong lịch sử quân sự Việt Nam mà còn là tòa thành kinh đô đầu tiên trong lịch sử đô thị Việt Nam.
Song đó là chuyện của đời xưa, còn bây giờ, trên nền đất Loa Thành xưa là một quần thể sử tích mà nhiều thế hệ người Việt thời kỳ hậu An Dương Vương kiến lập để suy tôn công ơn các bậc khai quốc. Đó là khu đền Thượng thờ Thục Phán An Dương Vương và thần Kim Quy; là tòa bi đình cổ kính với những tấm bia 4 mặt khắc ghi những đạo dụ, huấn từ của vua chúa các đời sau truy niệm công lao và phụng thờ các vị chủ nhân của Loa Thành; là miếu thờ Cao Lỗ, vị tướng đã sáng chế nên nỏ thần liên châu khiến quân thù bao phen thảm bại; là tòa đại đình Ngự triều di quy uy nghi, nơi thờ tự các bậc quân vương từng ngự trị trên mảnh đất Cổ Loa ngàn năm văn hiến; là am thờ công chúa Mỵ Châu vì tình mà phải chịu oan khuất; là giếng Ngọc, nơi chàng rể Trọng Thủy đã trầm mình để giữ trọn thủy chung sau khi hoàn thành nhiệm vụ nội gián cho vua cha…
Với chúng tôi, khoảnh khắc đáng nhớ nhất trong hành trình về với Cổ Loa là lúc bước chân vào am thờ công chúa Mỵ Châu. Pho tượng đá cụt đầu phủ chiếc áo choàng lông thờ trong miếu và chiếc vương miện lấp lánh ánh kim treo lơ lững bên trên pho tượng đã gieo cho chúng tôi nỗi buồn khôn tả. Những câu thơ của Tố Hữu mà chúng tôi từng học trên ghế nhà trường chợt như văng vẳng đâu đây:
Tôi kể ngày xưa chuyện Mỵ Châu
Trái tim lầm chỗ để trên đầu
Nỏ thần vô ý trao tay giặc
Nên nỗi cơ đồ đắm biển sâu
Nào ai biết phu quân là giặc? Tình yêu có xứng đáng phải trả giá đắt như thế hay không? Đó sẽ là nỗi ám ảnh đọng lại trong ký ức của những ai vừa dời bước khỏi miếu thờ công chúa Mỵ Châu trong hành trình viếng thăm Cổ Loa, miền đất của huyền thoại và sử tích.
[Nguồn: Heritage 137. August 2013]
*****
LEGENDARY CO LOA
By TRAN DUC ANH SON
The birthplace of Vietnam’s Red River civilization, Co Loa is one of the first locations mentioned in ancient Vietnamese accounts. At the dawn of the nation’s history, this site was Vietnam’s second recorded capital. In 938, after the historic victory of Bach Dang, Ngo Quyen once again chose Co Loa as the capital.
Located 17 km north of central Hanoi, Co Loa is a typical Vietnamese village, surrounded by peaceful and fertile farmland. However, this site has special significance for Vietnam, since it boasts historic sites associated with the nation’s founding. Relics from the Stone Age, Bronze Age and Iron Age - which reached its peak in the Dong Son era - have been found here. Co Loa was the site of the legendary Helix Fortress, the first fortress in Vietnamese history. It is also home to temples, shrines and pagodas erected in honor of historical figures such as King An Duong, Princess My Chau and General Cao Lo. Local traditions, customs and beliefs have been passed down through the generations. Co Loa is a land of legends and anecdotes.
* SHINING LEGENDS
In the second half of the third century BC, Thuc Phan, a chieftain of the Au Viet tribe, annexed his kingdom with the Lac Viet tribe to establish the Au Lac Kingdom. He claimed the title of King An Duong and chose Phong Khe (present-day Co Loa) as his capital. King An Duong ordered the construction of an earthen fortress in a helix shape and named it Loa Thanh. However, the unfinished fortress kept collapsing. After many failed attempts to complete the fortress, the king begged for divine help to ward off the evil spirits that were preventing its completion. Thanks to the help of the sacred Golden Tortoise in the Hoang River, the evil spirits were subdued and King An Duong finished building his capital in Phong Khe. Here, he established his court and ruled the kingdom. The Golden Tortoise gave the king a claw to use as an arrow. With this magic claw, the king’s general, General Cao Lo, invented a bow that could shoot many arrows at the same time. This weapon repeatedly allowed King An Duong’s army to defeat northern invaders.
King An Duong married his daughter, Princess My Chau, to Trong Thuy, the son of his enemy Trieu Da, in the hope that this marriage would help to ensure peace between the neighboring kingdoms. Unfortunately, Trong Thuy took advantage of the confidence of King An Duong and Princess My Chau and stole his father-in-law’s sacred bow. Trong Thuy gave this magic weapon to his father, who used it to invade and conquer Au Lac. Having lost his country, a devastated King An Duong killed his daughter My Chau and committed suicide. Upon learning of his wife’s death, Trong Thuy also killed himself by jumping into a well.
* HISTORICAL ACCOUNTS
Along with legends about the Helix Fortress, the sacred bow and the romance of Trong Thuy and My Chau, we have archeological evidence of this ancient era in Co Loa.
Leaving the chaos of Hanoi behind, I drive northwards beside the Red River to reach Co Loa. After riding for 40 minutes, I pass golden paddy fields and reach the Outer Wall of Co Loa. A crooked lane meanders around the village, finally leading me to the Inner Wall of the Helix Fortress.
According to old accounts, the Helix Fortress consisted of nine surrounding earthen walls. However, archeologists have only identified the remnants of three walls: The Outer Wall covers 8 km in parameter, the Middle Wall 6.5 km and Inner Wall 1.6 km. Remnants of these walls remain evident with 6 to 10 m - high earth dunes that stretch for kilometers. Scattered around these walls are earth dunes that once served as outposts and citadels. The Helix Fortress was not only the first military fortress in the history of Vietnam but also the first royal citadel in the country’s urban history.
On the foundations of this ancient fortress lie historic structures established by various generations in honor of the fathers of the nation. The compound includes the Upper Temple dedicated to King An Duong of Thuc Phan and the sacred Golden Tortoise; an ancient communal temple that boasts four-faceted steles featuring ordinances and lectures by kings and lords celebrating the deeds of the founder of the Helix Fortress; a shrine to Cao Lo, the general who invented the bow that defeated enemy invaders; the Grand Court Temple dedicated to the rulers who once presided over the land of Co Loa; a shrine for Princess My Chau who suffered an unjust death for her passionate love; and the Jewel Well where Trong Thuy drowned himself in despair.
I will never forget entering the shrine of Princess My Chau. A headless stone statue bears a feathered coat. A sparkling tiara hangs from the statue, evoking endless loss and sorrow. I recall a poem by To Huu I’d heard as a school:
I will tell you the tale of My Chau
Her wrong mind and her deep soul
Leaving the sacred bow to enemies
And destroying her kingdom as a whole
She might not have believed that her husband could be her enemy. How could her love have led to such tragedy? It is impossible not to ponder this question in the shrine of Princess My Chau. Vietnam’s ancient past seems to come alive in Co Loa, the land of legends and anecdotes.
[Source: Heritage 137. August 2013]

Cổng vào đền Thượng, nơi thờ An Dương Vương.
Cổng vào đền Thượng, nơi thờ An Dương Vương.
Đôi rồng đá chầu trước cổng đền Thượng.
Cửa tam quan phía trước đền thờ An Dương Vương.
Đền thờ An Dương Vương.

Tượng An Dương Vương thờ trong đền Thượng.
Tượng thần Kim Quy thờ trong đền Thượng.
Bi đình trong khuôn viên đền Thượng.

Cổng vào đền thờ tướng Cao Lỗ.
Tượng và đền thờ tướng Cao Lỗ.
Khu di tích đình Ngự triều di quy.
Cổng vào khu di tích đình Ngự triều di quy.
Đình Ngự triều di quy.
Pho tượng công chúa Mỵ Châu cụt đầu thờ trong am.






















Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét

Post Bottom Ad

Responsive Ads Here

Pages